Sáu giờ 23 phút ngoài trạm vũ trụ để lắp một chiếc ăng ten

Có việc gì mà bạn phải mặc một bộ đồ kín mít, mở cửa bước ra ngoài khoảng không, rồi làm liền hơn sáu tiếng đồng hồ? Không nghỉ giữa giờ. Không ăn trưa. Không có chỗ nào để ngồi xuống. Cũng không có tường để tựa lưng vào.

Ngày 18/8/2026, hai người đã làm đúng như vậy, ở bên ngoài Trạm Vũ trụ Quốc tế.

Hai người, một chuyến ra ngoài

Họ là Anil Menon và Sophie Adenot. Cả hai là kỹ sư bay của phi hành đoàn Expedition 75, tức là nhóm người đang sống và làm việc trên trạm trong đợt đó. Anil Menon làm cho NASA, cơ quan vũ trụ của Mỹ. Sophie Adenot làm cho ESA, Cơ quan Vũ trụ châu Âu. Hai cơ quan khác nhau, hai đất nước khác nhau, nhưng hôm đó họ làm chung một việc.

Việc đi ra ngoài trạm như vậy có tên riêng: đi bộ ngoài không gian. Nghe thì giống đi bộ, nhưng thật ra không ai bước cả. Ngoài đó không có mặt đất để đặt chân xuống.

Chuyến đi bộ này kéo dài 6 giờ 23 phút.

Bạn thử hình dung con số đó bằng thứ mình biết. Một buổi học sáng ở trường chừng bốn tiếng. Cộng thêm buổi chiều nữa vẫn chưa bằng. Nếu bạn từng bay từ Hà Nội vào Sài Gòn, chuyến bay ấy khoảng hai tiếng. Vậy 6 giờ 23 phút là ngồi hết chuyến bay đó, xuống máy bay, lên lại, bay tiếp, rồi lại bay thêm lần nữa. Trong suốt từng ấy thời gian, hai người vẫn đang làm việc bằng tay, ở ngoài trạm.

Chiếc sọc đỏ ở ống chân

Trong tấm ảnh NASA chụp hôm đó, Anil Menon bị che mất một phần. Muốn biết đó là ai thì nhìn xuống chân. Bộ đồ của ông có một vệt sọc đỏ ở phần ống chân.

Chi tiết nhỏ này không phải để cho đẹp. Bộ đồ vũ trụ trùm kín từ đầu tới chân. Mũ có kính chắn. Đứng cạnh nhau ngoài không gian thì ai cũng giống ai, nhìn từ xa lại càng giống. Nên người ta đánh dấu bằng sọc màu, để người trong trạm và người dưới mặt đất phân biệt được ai đang ở đâu, đang cầm cái gì.

Bạn có nhận ra cách làm này quen không? Đội bóng cũng vậy. Áo số để mọi người biết ai là ai khi tất cả chạy cùng một chỗ.

Họ lắp cái gì ngoài đó?

Một chiếc ăng ten liên lạc tốc độ cao.

Ăng ten là thứ dùng để gửi và nhận tín hiệu. Cái cần câu nhỏ trên nóc chiếc radio cũ cũng là ăng ten. Cục phát wifi ở nhà bạn cũng có ăng ten, chỉ là giấu ở bên trong.

Trạm Vũ trụ Quốc tế là một phòng thí nghiệm bay trên cao. Người ta làm thí nghiệm ở đó, chụp ảnh Trái Đất từ đó, đo đủ thứ ở đó. Nhưng làm xong rồi thì phải gửi kết quả về mặt đất. Ảnh, số liệu, đoạn phim ghi lại thí nghiệm, tất cả đều phải đi xuống.

Chữ "tốc độ cao" nằm ở chỗ đó. Bạn từng gặp cảnh mạng chậm chưa? Bấm mở một tấm ảnh mà nó nạp mãi, hiện ra từng mảng một. Rồi có hôm mạng khoẻ, cả một tập phim tải xong trong lúc bạn đi rót nước. Cùng một đường truyền, cùng ngần ấy thời gian, mà lượng thông tin đi qua khác hẳn nhau.

Ăng ten mới làm việc giống như vậy cho cả trạm vũ trụ. Cùng một khoảng thời gian, gửi được nhiều hơn về Trái Đất.

Vì sao phải là người ra tận nơi?

Đây là câu hỏi hay. Trong trạm ấm áp, có không khí để thở, có chỗ bám. Ngoài trạm thì không có gì cả.

Nhưng chiếc ăng ten nằm ở mặt ngoài. Muốn gắn nó vào thì phải có người ra tận nơi, đưa nó vào đúng chỗ, siết đúng chỗ, nối đúng dây. Giống như bạn không thể thay bóng đèn ngoài sân mà cứ đứng trong nhà.

Và việc này không xong trong một lần. Theo kế hoạch lúc đó, phần còn lại của chiếc ăng ten sẽ được lắp nốt vào ngày 25/8/2026, tức là đúng một tuần sau. Hai buổi làm việc, cách nhau bảy ngày, cho một chiếc ăng ten.

Nghe hơi lâu phải không? Nhưng hãy nghĩ lại. Ngoài đó, mọi thứ đều chậm hơn dưới đất. Bộ đồ vũ trụ dày và cứng. Găng tay cũng dày. Một con ốc tuột khỏi tay là nó trôi đi, không rơi xuống chân bạn để nhặt lại. Nên người ta làm chậm, làm chắc, và chia việc ra làm nhiều lần.

Thử ngay ở nhà

Đây là việc bạn làm được chiều nay, không tốn gì cả.

Tìm một đôi găng tay len, loại dày càng tốt. Nếu không có thì lồng hai đôi tất vào tay cũng được. Rồi bấm giờ, cài năm chiếc cúc áo. Ghi lại xem hết bao nhiêu giây.

Xong, tháo găng ra, cài lại năm chiếc cúc đó lần nữa, cũng bấm giờ.

So hai con số. Chênh nhau bao nhiêu lần?

Bây giờ nhân cái cảm giác lúng túng ấy lên. Găng của bạn chỉ dày một lớp len, còn họ đeo găng của bộ đồ vũ trụ. Bạn ngồi yên trên ghế, còn họ trôi lơ lửng. Bạn làm hỏng thì làm lại, còn họ đánh rơi một món đồ là mất luôn món đó.

Vậy nếu là bạn, bạn sẽ chuẩn bị thế nào trước khi bước ra ngoài? Bạn sẽ tập gì trước, và bạn sẽ buộc chặt cái gì lại?

Ảnh: NASA

Lưu ý

Bài viết dựa trên tin khoa học đã công bố, viết lại cho bạn đọc nhỏ tuổi. Có chỗ nào con muốn tìm hiểu thêm thì rủ bố mẹ đọc cùng nhé.