Robot giúp việc nhà giá 1.688 đô, nhưng chủ phải tự dạy nó

Nếu trong nhà bạn có một con robot biết gấp quần áo, biết mở tủ lạnh lấy hộp sữa, biết xếp bát vào máy rửa bát, bạn sẽ nhờ nó làm việc gì trước tiên?

Câu hỏi đó đang bớt viển vông đi một chút. Một công ty ở San Francisco (Mỹ) vừa bán ra loại robot hình người làm việc nhà với giá 1.688 đô la Mỹ. Nhưng nó đi kèm một điều kiện khá lạ: mua về rồi, chính bạn phải dạy nó làm việc.

Nó là cái gì

Robot tên là A3, do công ty Nori Robotics chế tạo. Nếu bạn tưởng tượng ra một người máy bằng kim loại sáng loáng đi lại trong bếp thì nên hạ kỳ vọng xuống. A3 trông khá đơn giản: phần thân đặt trên một cái bệ có bánh xe, tức là nó lăn chứ không bước. Từ thân mọc ra hai cánh tay, đầu mỗi tay là một cái càng kẹp để cầm nắm đồ vật.

Sức của nó cũng vừa phải. Mỗi cánh tay nâng được khoảng vài pound, tính ra chừng một ki lô gam, nghĩa là đủ để cầm chai nước hay chồng áo, chứ không phải để bê nồi canh đầy. Sạc đầy một lần thì chạy được tới 8 giờ.

Để đi lại trong nhà mà không đâm vào ghế, A3 dùng camera và LiDAR (light detection and ranging), một loại cảm biến bắn tia sáng ra rồi đo xem tia dội về mất bao lâu. Cách này giống hệt kiểu con dơi bay trong hang tối: dơi kêu, nghe tiếng vang dội lại, rồi biết vách đá cách mình bao xa. Nhờ hàng nghìn phép đo như vậy mỗi giây, robot dựng được một tấm bản đồ căn phòng trong bộ nhớ của nó.

Danh sách việc nhà mà nhà sản xuất nêu ra gồm: phụ nấu ăn, lấy đồ trong tủ lạnh, cất đồ vào chỗ, xếp bát đĩa vào máy rửa bát, gấp quần áo và rót nguyên liệu. Có một ví dụ ngoài việc nhà khá thú vị: A3 đứng cạnh giá nhạc, lật từng trang bản nhạc cho một người đang chơi guitar.

Đây không còn là bản mẫu trong phòng thí nghiệm. Công ty nói lô A3 đầu tiên đã bán hết, và lô thứ hai gồm 100 máy đang nhận đặt hàng, dự kiến giao vào mùa thu ở Bắc bán cầu. Bạn sẽ thấy nhiều nơi viết rằng lô đầu là "hơn một trăm máy", nhưng cần nói rõ: đó là con số ước lượng của người viết bài, công ty chưa công bố.

Trước đây người ta làm thế nào

Robot vào được nhà dân thì không mới. Máy hút bụi tự động đã có từ lâu, và nó làm rất tốt đúng một việc: hút bụi sàn. Bạn bấm nút, nó chạy, hết. Bạn không dạy nó thêm được gì cả, vì mọi khả năng của nó đã được nhà máy đóng cứng vào từ trước.

Còn robot hình người biết làm nhiều việc thì cho tới gần đây vẫn nằm trong hai chỗ: phòng thí nghiệm và nhà máy. Chúng đắt tới mức chỉ trường đại học hoặc công ty lớn mới mua nổi. Ngay lúc này, hai cái tên khác đang hướng tới các gia đình cũng vẫn ở mức giá cao hơn hẳn. Isaac 1 của Weave Robotics được thiết kế để gấp quần áo và dọn giường, giá 8.000 đô la Mỹ, cũng dự kiến giao vào mùa thu này. Còn 1X Neo là robot đi bằng hai chân, giá 20.000 đô la Mỹ, và phải sang năm sau mới ra mắt.

Có một chi tiết ít người để ý về cách các robot gia đình hiện nay hoàn thành việc nhà. Nhiều máy dựa vào điều khiển từ xa (teleoperation), tức là có một người thật ngồi ở đâu đó, nhìn qua camera gắn trên robot, quan sát công việc rồi bấm nút điều khiển cho robot cử động. Robot cầm cái áo lên trông rất giỏi giang, nhưng thứ đang suy nghĩ không phải là nó.

Nó hơn ở điểm nào

Điểm rõ nhất là con số: 1.688 đô la Mỹ, so với 8.000 và 20.000 của hai máy kia. Cùng nhóm robot hình người dùng trong nhà, A3 rẻ hơn khoảng năm lần so với cái gần nhất.

Điểm thứ hai mới là điểm lạ. Nori không bán A3 như một món đồ dùng xong là xong, mà mô tả nó là robot "built for people who want to actually build with one", tạm dịch là "làm cho những người thật sự muốn tự tay xây dựng cùng nó". Chủ máy tự huấn luyện robot theo hai cách: viết mã cho nó, hoặc dùng một ứng dụng trên máy tính để bàn, nơi chuyển động và thao tác của robot được mô phỏng ngay trên màn hình, giống như tập cho nó trong một thế giới ảo trước khi cho làm thật.

Dạy xong thì kỹ năng ấy có thể được đóng gói lại và chia sẻ cho những người dùng Nori khác qua một chợ trực tuyến. Nghĩa là nếu một bạn ở nước khác kiên trì dạy được robot của mình cách gấp áo phông cho gọn, những người còn lại có thể lấy về dùng. Người sáng lập Nori, Antonio Li, nói khi ra mắt: "We're excited to see what developers, researchers, and teams build when capable humanoid hardware becomes this accessible", nghĩa là ông muốn xem các nhà phát triển, nhà nghiên cứu và các nhóm sẽ làm ra được gì khi phần cứng robot hình người có năng lực trở nên dễ tiếp cận đến vậy. Đó là lời của ông ấy, không phải kết luận của bài viết này.

Còn vướng ở đâu

Vướng đầu tiên nằm ngay trong điểm mạnh. Một con robot phải chờ chủ dạy thì lúc mới mở hộp, nó gần như chưa biết làm gì nhiều. Bạn cần biết lập trình, hoặc phải chịu khó học cách huấn luyện máy qua máy tính. Người viết bản tin gốc cũng lưu ý rằng như vậy có thể sẽ không có sẵn nhiều chức năng, và cũng không có gì bảo đảm robot làm đúng mà không sai sót. Đây là nhận định của người viết, chưa phải điều công ty xác nhận.

Vướng thứ hai: chính bản tin gốc thừa nhận thông tin về A3 còn quá ít. Việc Nori đi theo hướng để người dùng tự dạy máy, thay vì dựa vào điều khiển từ xa như các hãng khác, mới chỉ là phỏng đoán. Chưa ai kiểm chứng được A3 thật sự vận hành theo cách nào.

Vướng thứ ba là chuyện kỹ thuật mà robot nào cũng gặp: gấp một chiếc áo khó với máy hơn giải một bài toán khó. Bài toán có luật cố định, còn vải thì mềm, mỗi lần cầm lên lại nhăn một kiểu khác nhau, không lần nào giống lần nào. Máy tính rất giỏi với thứ lặp lại chính xác, và rất kém với thứ luôn thay đổi hình dạng.

Nghĩ tiếp và thử ở nhà

Nếu một con robot chỉ giỏi đúng những việc mà chủ nó chịu khó dạy, thì cuối cùng nó thông minh nhờ máy móc, hay nhờ con người?

Muốn cảm nhận việc dạy máy khó tới mức nào, bạn thử hai điều này. Một, nhắm mắt lại rồi gấp một chiếc áo, chỉ dùng tay để đoán mép áo ở đâu, giống như robot chỉ có cảm biến chứ không có trực giác. Hai, viết ra giấy từng bước thật nhỏ để hướng dẫn một người bạn rót nước vào cốc mà bạn ấy không được nhìn. Bạn sẽ nhanh chóng phát hiện ra những bước mình tưởng là hiển nhiên, mà hoá ra chẳng hiển nhiên chút nào.

Lưu ý

Bài viết dựa trên tin khoa học đã công bố, viết lại cho bạn đọc nhỏ tuổi. Có chỗ nào con muốn tìm hiểu thêm thì rủ bố mẹ đọc cùng nhé.